Trứng cá vàng thường nở sau khoảng 48 đến 72 giờ, tuỳ nhiệt độ. Cá vàng mới nở trong suốt, nhỏ như sợi chỉ, bám vào kính và cây vài ngày đầu, sống bằng noãn hoàng nên chưa cần cho ăn. Khi cá bắt đầu bơi ngang, cho ăn artemia mới nở, lòng đỏ trứng luộc nghiền rất mịn hoặc cám bột, chia nhiều bữa nhỏ, hút sạch thức ăn thừa mỗi ngày. Cá con có màu nâu xám, theo mô tả về loài có thể mất tới một năm mới có màu trưởng thành.
| Mốc | Cá trông thế nào | Ăn gì | Việc cần làm |
|---|---|---|---|
| Trứng, 0 đến 3 ngày | Trứng trong, vàng nhạt, bám cây | Không | Tách trứng khỏi cá bố mẹ, vớt trứng trắng đục |
| Mới nở, vài ngày đầu | Trong suốt, bám kính, cây | Noãn hoàng | Không khuấy nước, sủi rất nhẹ |
| Bơi ngang, tuần đầu | Nhỏ, bơi thành đàn | Artemia mới nở, lòng đỏ nghiền, cám bột | Cho ăn 3 đến 5 bữa nhỏ, hút đáy |
| 2 đến 4 tuần | Lớn nhanh, bắt đầu có màu xám | Artemia, trùn chỉ băm, cám mịn | Thay nước nhẹ đều, tách bớt nếu quá dày |
| 1 đến vài tháng | Nâu xám hoặc đồng, dòng cá lộ hình dáng | Cám viên nhỏ, trùn, rau mềm | Tuyển chọn, chuyển bể lớn hơn |
| Vài tháng đến một năm | Chuyển dần sang màu trưởng thành | Như cá lớn | Chăm như cá trưởng thành |
Từ trứng đến cá bột
Cá vàng đẻ trứng dính, trứng bám vào rong, rễ bèo, giá thể. Theo mô tả về loài, trứng nở trong khoảng 48 đến 72 giờ. Trứng lạnh nở chậm hơn, trứng ấm nở nhanh hơn.
Tách trứng khỏi cá bố mẹ. Cá vàng trưởng thành ăn trứng và cá con gặp được trong bể. Cách đơn giản là chuyển cả rong, giá thể có trứng sang bể ương riêng có nước cùng nguồn, cùng nhiệt độ.
Vớt trứng hỏng. Trứng không thụ tinh chuyển trắng đục sau một đến hai ngày, rồi bị nấm phủ lan sang trứng tốt bên cạnh. Hút bỏ bằng ống nhỏ. Cách phân biệt trứng bị nấm có trong bài cá bị nấm trắng.
Mấy ngày đầu sau khi nở
Cá vàng mới nở chưa bơi được, dính thẳng đứng vào kính, cây, giá thể và sống nhờ noãn hoàng. Giai đoạn này:
- Không cho ăn, thức ăn chỉ làm bẩn nước.
- Sủi thật nhẹ hoặc tắt sủi nếu bọt quá mạnh.
- Không thay nước nhiều, không hút đáy mạnh.
- Giữ nhiệt ổn định, tránh nắng chiếu thẳng vào bể ương.
Khi phần lớn cá rời kính và bơi ngang theo đàn, đó là lúc bắt đầu cho ăn.
Cá vàng mới nở ăn gì
Artemia mới nở. Theo mô tả về loài, cá vàng con được lợi khi bổ sung artemia vào khẩu phần. Ấp trứng artemia trong nước muối có sục khí khoảng một ngày, thu ấu trùng, rửa qua nước ngọt rồi cho ăn. Bụng cá no có màu cam nhìn thấy được.
Lòng đỏ trứng luộc. Bóp lòng đỏ qua vải mịn trong một ít nước, nhỏ vài giọt cho cá ăn. Lòng đỏ làm bẩn nước rất nhanh, chỉ cho lượng rất nhỏ và hút đáy sau đó.
Cám bột cho cá bột. Có loại cám dạng bột mịn bán sẵn. Rắc một lớp rất mỏng trên mặt nước.
Infusoria. Nước ngâm rau, lá chuối vài ngày gây vi sinh vật nhỏ, hợp cho vài ngày đầu nếu cá quá nhỏ.
Cho ăn ít một, nhiều bữa trong ngày. Cá bột đói trong mấy ngày đầu bơi ngang là nguyên nhân phổ biến khiến cả ổ chết dần.
Giữ nước sạch trong bể ương
- Bể ương đơn giản, đáy trần hoặc rất ít nền để dễ hút đáy.
- Hút thức ăn thừa mỗi ngày bằng ống nhỏ, hút sát đáy, chậm để không hút cá.
- Thay một phần nhỏ nước cùng nhiệt độ, đã khử clo, thường xuyên.
- Dùng lọc bông mút chạy bằng sủi để có vi sinh mà không hút cá bột.
- Không để ốc ăn tạp và cá khác trong bể ương.
Nhiệt độ
Cá vàng là cá nước mát. Theo mô tả về loài, nhiệt độ tốt nhất cho cá vàng khoảng 20 đến 22 độ C, dưới khoảng 10 độ C nguy hiểm với cá vàng dòng cảnh, và trên 30 độ C gây hại. Cá bột nhạy hơn cá lớn. Mùa hè cần che nắng, đặt bể ương nơi thoáng mát. Mùa đông ở miền Bắc có thể cần sưởi nhẹ để nhiệt không xuống quá thấp.
Quan trọng nhất là tránh dao động nhanh. Thay nhiều nước khác nhiệt độ một lúc dễ làm cá bột chết hàng loạt.
Tách đàn và tuyển chọn
Một lần đẻ có thể cho hàng trăm cá con. Khi cá lớn:
- Tách bớt mật độ. Cá đông làm nước xấu nhanh và cá lớn không đều.
- Tách cá lớn và cá nhỏ. Cá lớn tranh ăn, cá nhỏ còi dần.
- Tuyển chọn. Người nuôi cá vàng dòng cảnh như ranchu, oranda thường loại những con dị tật vây, đuôi, cong lưng từ khi cá được vài tuần để dành chỗ và thức ăn cho cá đẹp.
Bao lâu cá vàng con lên màu
Cá vàng con thường có màu nâu xám hoặc đồng giống cá chép hoang dã. Theo mô tả về loài, cá có thể mất tới một năm mới có màu trưởng thành. Cá chuyển màu từ từ, có con lên màu sau vài tháng, có con lâu hơn, và một số cá giữ màu đồng suốt đời.
Tốc độ lên màu phụ thuộc dòng cá, ánh sáng, thức ăn và nhiệt độ. Cá được chiếu sáng tự nhiên và ăn đa dạng thường lên màu đẹp hơn.
Những lỗi hay gặp
- Để trứng trong bể có cá bố mẹ.
- Cho ăn ngay khi cá còn bám kính.
- Cho ăn lòng đỏ quá nhiều, nước thối.
- Thay nước lạnh hơn nhiều so với nước bể ương.
- Để quá nhiều cá trong bể nhỏ khi cá đã lớn.
- Cho cá bột ăn cám viên to.
Khi cá con lớn, những bệnh như chổng bơi ngửa do bóng hơi cũng có thể gặp ở dòng thân tròn, xem thêm bài cá vàng bị chổng, bơi ngửa.
Bể ương cần gì
| Thứ cần | Vì sao |
|---|---|
| Bể nhỏ, đáy trần | Dễ nhìn cá, dễ hút thức ăn thừa |
| Nước cùng nguồn bể bố mẹ | Tránh sốc khi chuyển trứng |
| Lọc bông mút hoặc sủi nhẹ | Oxy và vi sinh mà không hút cá bột |
| Nhiệt kế | Theo dõi nhiệt, tránh dao động |
| Ống hút nhỏ | Hút trứng hỏng, thức ăn thừa |
| Nắp hoặc lưới đậy | Tránh côn trùng, lá rơi |
Nếu ương ngoài trời trong thau, chậu, cần che nắng gắt và che mưa. Nước mưa lớn làm thay đổi nhiệt độ và pH đột ngột. Côn trùng nước như ấu trùng chuồn chuồn cũng ăn cá bột, theo mô tả về loài cá vàng con dễ bị cá lớn và côn trùng ăn.
Khi cá con được vài tuần và đã quen cám, có thể chuyển sang bể có lọc thường, lọc được chỉnh dòng nhẹ và cửa hút bọc mút để cá không bị hút.
Câu hỏi thường gặp
Trứng cá vàng bao lâu thì nở?
Theo mô tả về loài, trứng cá vàng nở sau khoảng 48 đến 72 giờ. Nước ấm hơn nở nhanh hơn, nước lạnh nở chậm hơn.
Cá vàng mới nở có cần sủi oxy không?
Nên có sủi nhẹ hoặc lọc bông mút chạy sủi để nước có oxy và vi sinh. Bọt phải thật yếu để không cuốn cá bột.
Cá vàng con bao lâu thì lên màu?
Cá vàng con thường nâu xám trong những tháng đầu. Theo mô tả về loài, cá có thể mất tới một năm mới có màu trưởng thành.
Cá vàng con có nuôi chung với cá lớn được không?
Không nên khi cá con còn nhỏ vừa miệng cá lớn. Cá vàng trưởng thành ăn cá con gặp được. Nuôi riêng đến khi cá con đủ lớn.