Cá betta nuôi chung được với các loài hiền, nhỏ, không rỉa vây và không có vây dài sặc sỡ: cá chuột (corydoras), ốc, tép, và một số cá bầy nhỏ như rasbora hay neon, trong bể khoảng 45 lít trở lên có nhiều cây. PetMD liệt kê cá chuột, ốc bươu vàng cảnh, tép kính và một số tetra, rasbora nhỏ là lựa chọn có thể hợp, tuỳ tính từng con betta. Tránh cá rỉa vây như cá hổ, loài vây dài như bảy màu đực, và không bao giờ nuôi hai betta đực chung một bể.
| Loài | Hợp không | Vì sao |
|---|---|---|
| Cá chuột (corydoras) | Thường hợp | Sống đáy, hiền, không tranh tầng với betta |
| Ốc bươu vàng cảnh, ốc nerite | Thường hợp | Vỏ cứng, dọn thức ăn thừa |
| Tép kính, tép cảnh | Có rủi ro | Tép con có thể bị betta ăn, cần nhiều cây rậm |
| Rasbora, neon | Tuỳ con | Cá bầy nhỏ, nhanh; nuôi đủ đàn trong bể đủ rộng |
| Bảy màu đực | Nên tránh | Vây dài sặc sỡ, betta dễ tấn công |
| Cá hổ (tiger barb) | Không | Rỉa vây nổi tiếng |
| Cá vàng | Không | Khác nhiệt độ, thải nhiều, cá vàng có thể rỉa vây betta |
| Betta đực khác | Không | Đánh nhau đến chết |
| Cá lớn, hung dữ (cichlid) | Không | Cắn betta hoặc bị betta tấn công |
Vì sao betta khó nuôi chung
Theo mô tả về loài Betta splendens, cá đực rất hung hăng với con đực khác và nên được nuôi tách riêng để tránh đánh nhau. Betta cũng tấn công những cá có hình dáng giống đối thủ: vây dài, màu rực. Ngược lại, vây dài và bơi chậm khiến betta dễ bị các loài hay rỉa vây nhắm vào.
Tính cách từng con betta khác nhau. Có con sống yên với cá chuột, tép. Có con đuổi mọi thứ trong bể. Vì vậy luôn chuẩn bị sẵn một bể hoặc hũ dự phòng khi thử ghép.
Bể cần bao lớn khi nuôi chung
Theo mô tả về loài, betta nuôi chung với loài khác cần bể ít nhất khoảng 45 lít. PetMD cho betta nuôi một mình tối thiểu khoảng 10 lít, lý tưởng 19 đến 38 lít. Nuôi chung thì bể cần rộng hơn nhiều để:
- Mỗi loài có vùng riêng, ít chạm mặt.
- Có đủ cây, lũa che tầm nhìn.
- Nước ổn định hơn khi số cá tăng.
Bể nhỏ dưới 20 lít chỉ nên nuôi betta một mình, có thể thêm vài con ốc.
Các loài thường hợp
Cá chuột. Sống đáy, theo đàn, ăn thức ăn chìm. Betta ở tầng trên nên hai loài ít va chạm. Theo tài liệu về chi Corydoras, phần lớn loài ưa khoảng 22 đến 26 độ C, khoảng giao với nhiệt độ betta 24 đến 27 độ C theo PetMD là 24 đến 26 độ C. Nuôi từ năm sáu con cùng loài.
Ốc. Ốc nerite, ốc bươu vàng cảnh (mystery snail) có vỏ cứng, betta thường chỉ tò mò vài hôm. Một số betta rỉa râu ốc, nên quan sát.
Rasbora, neon. Cá bầy nhỏ, bơi nhanh, tầng giữa. Theo mô tả về loài, neon cần nhóm ít nhất sáu con. Neon ưa khoảng 22 đến 24 độ C trong bể, hơi mát so với betta, nên giữ khoảng 24 độ C. Rasbora harlequin cũng hay được chọn.
Tép. Tép lớn như tép kính (ghost shrimp) sống tốt hơn tép nhỏ. Tép màu nhỏ và tép con có thể thành mồi. Nếu muốn giữ đàn tép, cần trồng rêu, cây rậm để tép con trốn.
Các loài nên tránh
Cá hổ, cá rỉa vây. PetMD khuyên tránh các loài nổi tiếng rỉa vây như cá hổ. Vây dài của betta là mục tiêu dễ, vây rách lặp lại dẫn tới nhiễm khuẩn, thối vây.
Bảy màu đực. Vây đuôi to sặc sỡ khiến betta coi là đối thủ. Betta cái hoặc bảy màu cái đôi khi nuôi chung được trong bể rộng, nhưng vẫn là ghép có rủi ro. PetMD cũng khuyên tránh các loài vây dài mà betta có thể đá với.
Cá vàng. Cá vàng hợp nước mát hơn, khoảng 20 đến 22 độ C theo mô tả về loài, thải nhiều chất thải và có thể rỉa vây.
Gourami (cá sặc). Cùng nhóm cá thở khí trời, hình dáng và tập tính gần betta, dễ tranh chấp.
Cá lớn, hung dữ. Cichlid, cá lớn có thể ăn hoặc cắn betta.
Hai betta đực, nhiều betta cái
Hai betta đực. Không nuôi chung trong một bể, kể cả bể lớn. Vách ngăn trong suốt vẫn khiến cá giương mang cả ngày, căng thẳng. Nếu dùng vách ngăn, chọn loại mờ hoặc có cây che.
Nhóm betta cái. Một số người nuôi đàn betta cái trong bể lớn, nhiều cây. Cá cái vẫn có thứ bậc và có thể cắn nhau, cần theo dõi và có bể dự phòng. Không phải ai cũng nên thử khi mới nuôi.
Cách thả để betta không tấn công
- Thả bạn cùng bể trước, betta sau. Betta vào bể sau không coi cả bể là lãnh thổ của mình ngay.
- Sắp xếp lại cây, lũa trước khi thả, để phá vùng lãnh thổ cũ nếu betta đã ở bể từ trước.
- Nhiều chỗ trốn: cây rậm, lá nổi, hang gốm.
- Theo dõi một vài ngày đầu, đặc biệt lúc cho ăn.
- Cho ăn đủ: betta đói dễ săn tép và cá con.
Dấu hiệu cần tách ngay
- Betta đuổi liên tục một con cá, không ngừng.
- Vây betta hoặc cá khác bị rách, mép vây trắng.
- Cá khác trốn một góc, bỏ ăn.
- Betta cụp vây, nằm đáy sau khi bị rỉa. Xem thêm bài cá betta bị lờ đờ, nằm đáy.
Vây rách nhẹ thường mọc lại khi nước sạch và không còn bị rỉa. Cách chăm cho vây lành xem ở bài cá betta bị rách đuôi có mọc lại không.
Gợi ý ghép bể theo cỡ
| Cỡ bể | Có thể nuôi cùng betta đực | Ghi chú |
|---|---|---|
| Dưới 20 lít | Chỉ betta, thêm vài con ốc nerite | Không đủ chỗ cho cá khác |
| Khoảng 45 lít | Betta, 5 đến 6 cá chuột, vài con ốc | Nhiều cây, lũa làm vùng chia |
| Khoảng 60 lít trở lên | Betta, đàn rasbora hoặc neon 8 đến 10 con, cá chuột, ốc | Giữ khoảng 24 đến 26 độ C cho hợp cả hai |
Đây là cách ghép phổ biến, không phải bảo đảm. Một con betta hiếu chiến vẫn có thể không sống chung được với bất kỳ loài nào, lúc đó nuôi riêng là cách an toàn nhất.
Khi nuôi chung, cho ăn ở hai điểm: thức ăn nổi cho betta ở một góc, thức ăn chìm cho cá chuột ở góc khác. Betta ăn tham, hay tranh cả thức ăn chìm, nên thả thức ăn chìm sau khi betta đã no hoặc sau khi tắt đèn. Theo dõi lượng ăn để không thừa, vì bể có nhiều loài dễ bẩn hơn bể nuôi một con.
Nhiệt độ cũng là điểm phải khớp. Betta cần nước ấm, PetMD gợi ý 24 đến 27 độ C. Loài ưa mát như cá vàng, một số loài cá bầy vùng cao không hợp dù tính cách hiền.
Câu hỏi thường gặp
Cá betta nuôi chung với cá bảy màu được không?
Không nên với bảy màu đực vì vây dài sặc sỡ dễ bị betta tấn công. Bảy màu cái đôi khi sống được trong bể rộng nhiều cây, nhưng vẫn có rủi ro.
Cá betta nuôi chung với tép được không?
Được với tép lớn như tép kính trong bể nhiều cây. Tép nhỏ, tép con dễ bị betta ăn.
Cá betta có nuôi chung với cá neon được không?
Có thể nếu bể đủ rộng, neon đủ đàn từ sáu con và nhiệt độ khoảng 24 độ C. Tuỳ tính từng con betta, cần theo dõi mấy ngày đầu.
Betta cái nuôi chung với betta đực được không?
Chỉ nên cho gặp khi ghép đẻ và có theo dõi. Nuôi chung lâu dài, betta đực thường đuổi cắn cá cái.