Cá betta bị lờ đờ, nằm đáy hay nằm im trên mặt nước phần lớn do nước quá lạnh, nước bẩn hoặc vừa bị sốc sau khi thay nước. Cũng có thể do cá già, táo bón, bể bóng hoặc nhiễm bệnh. Việc làm đầu tiên là đo nhiệt độ và nhớ lại lần thay nước gần nhất, rồi quan sát xem cá có còn ăn, màu có nhạt, vây có túm không. Cá bỏ ăn quá 3 ngày hoặc thở gấp thì cần cách ly và xử lý ngay.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào lo |
|---|---|---|---|
| Nằm im, vẫn ăn, màu đẹp | Cá nghỉ, cá già | Quan sát | Ít khi đáng lo |
| Nằm đáy, vây cụp, mùa lạnh | Nước lạnh | Lắp sưởi, nâng nhiệt từ từ | Khi đã đủ ấm mà không đỡ |
| Nằm đáy sau thay nước | Sốc nhiệt, sốc clo | Giữ ổn định, không thay thêm | Khi thở gấp, mất màu nặng |
| Nổi mặt nước, thở gấp | Thiếu oxy, amoniac cao | Thay 30% nước | Nên xử lý ngay |
| Nổi nghiêng, không lặn được | Bể bóng, táo bón | Nhịn ăn 1 đến 2 ngày | Khi kéo dài quá 1 tuần |
| Lờ đờ, bụng phình, vảy dựng | Nhiễm khuẩn nặng | Cách ly | Nên hỏi ngay |
Betta nằm nghỉ là bình thường tới đâu
Betta sống tự nhiên ở ruộng lúa, mương nước tĩnh. Cá quen bơi ít, hay nằm nghỉ trên lá cây, gần mặt nước hoặc dưới đáy. Cá đực già từ 2 năm tuổi trở lên nghỉ nhiều hơn cá trẻ.
Cá nghỉ bình thường có các điểm sau:
- Vây vẫn xoè vừa phải, màu tươi.
- Bị động là bơi đi ngay, thấy thức ăn là lên đớp.
- Nghỉ từng lúc rồi lại bơi tuần tra quanh bể.
Cá lờ đờ do bệnh thì khác: vây cụp, màu xỉn, không phản ứng khi có thức ăn, có khi nằm nghiêng hẳn.
Các nguyên nhân thường gặp
Nước lạnh
Đại học Florida (UF/IFAS) nêu betta ưa nước khoảng 24 đến 28 độ C. Dưới 22 độ, cá chậm hẳn, ăn ít, dễ bệnh. Bể đặt cạnh cửa sổ, điều hoà hay nền gạch lạnh vào mùa đông miền Bắc thường gặp tình trạng này.
Nước bẩn
Bể nhỏ không lọc, cho ăn nhiều, lâu không thay nước thì amoniac tăng. Cá lờ đờ, túm vây, có khi nổi lên mặt nước thở.
Sốc nước
Nước mới lạnh hơn hoặc còn clo khiến cá nằm im vài giờ đến một ngày sau khi thay.
Táo bón và bể bóng
Cho ăn nhiều thức ăn khô trương nở làm cá đầy bụng, bơi nghiêng hoặc nổi không lặn được, có khi nằm đáy không lên được.
Bệnh
Ký sinh trùng, nhiễm khuẩn và xù vảy đều bắt đầu bằng dấu hiệu lờ đờ, bỏ ăn trước khi có dấu hiệu rõ trên thân.
Cách xử lý từng bước
- Đo nhiệt độ. Nếu dưới 24 độ, lắp sưởi có rơ le, chỉnh về 26 độ. Nâng từ từ khoảng 1 độ mỗi vài giờ.
- Thay một phần nước. Thay 25 đến 30% bằng nước đã khử clo, cùng nhiệt độ. Hút cặn đáy.
- Nhịn ăn 1 ngày. Giúp cá tiêu hết thức ăn cũ nếu nghi táo bón. Sau đó cho ăn ít, vớt phần thừa.
- Tắt bớt đèn, giữ yên tĩnh. Không gõ bể, không đổi chỗ đặt bể liên tục.
- Hạ mực nước nếu cá khó bơi. Cá yếu hoặc bể bóng có thể được hạ mực nước còn 10 đến 15 cm để cá dễ lên đớp khí. Betta có cơ quan mê lộ, cần lên mặt nước lấy không khí.
- Quan sát 1 đến 2 ngày. Tìm thêm dấu hiệu: đốm trắng, bụi vàng trên da, vảy dựng, mắt lồi, phân trắng.
- Cách ly nếu có dấu hiệu bệnh. Chữa theo đúng bệnh. Thuốc cho cá cảnh cần dùng đúng hướng dẫn trên bao bì, không tự đặt liều.
Khi nào cần hỏi người thạo bệnh cá
- Bỏ ăn quá 3 ngày dù nước đã sạch và đủ ấm.
- Thở gấp, mang phập phồng liên tục.
- Nằm nghiêng, lật bụng.
- Có vảy dựng, mắt lồi, loét trên thân.
Câu hỏi thường gặp
Cá betta bị lờ đờ trên mặt nước là sao?
Cá nằm im sát mặt nước thường do thiếu oxy, nước bẩn hoặc cá yếu phải lên gần mặt để thở bằng cơ quan mê lộ. Thay 25 đến 30% nước sạch, kiểm tra nhiệt độ. Nếu cá nổi nghiêng không lặn được thì có thể do bể bóng.
Cá betta bị nằm đáy phải làm sao?
Đo nhiệt độ trước, vì nước lạnh là lý do phổ biến nhất. Sau đó thay một phần nước sạch, nhịn ăn một ngày và quan sát thêm dấu hiệu bệnh.
Cá betta bị lừ đừ có phải sắp chết không?
Không hẳn. Nhiều cá lừ đừ vì nước lạnh hay bẩn, sửa nước là hồi lại. Chỉ đáng lo khi kèm bỏ ăn nhiều ngày, nằm nghiêng hoặc vảy dựng.
Cá betta bị yếu nên cho ăn gì?
Cho lượng nhỏ thức ăn dễ tiêu như artemia, trùn chỉ đã làm sạch hoặc viên ngâm mềm. Cá không ăn thì vớt ra sau 5 phút để khỏi bẩn nước.