Bể thủy sinh bị rêu hại là dấu hiệu mất cân bằng giữa ánh sáng, dinh dưỡng và CO2. Cây không dùng hết ánh sáng và dinh dưỡng thì rêu dùng. Rêu nâu hay gặp ở bể mới vài tuần đầu và thường tự giảm khi bể ổn định. Rêu tóc, rêu xanh bám kính thường do bật đèn quá lâu, đèn quá mạnh hoặc thừa dinh dưỡng. Cách trị bền là giảm giờ đèn, thay nước đều, gỡ bớt rêu bằng tay và thêm tép, ốc ăn rêu, chứ không chỉ cạo rồi để rêu mọc lại.
| Loại rêu | Hình dạng | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|---|
| Rêu nâu | Lớp bụi nâu, lau là sạch | Bể mới, nhiều silicat, ít sáng | Lau, thả ốc, chờ bể ổn định |
| Rêu tóc | Sợi xanh dài, mềm | Thừa đèn, thừa phân, thiếu CO2 | Giảm đèn, gỡ tay, thả tép Yamato |
| Rêu chấm xanh | Chấm xanh cứng trên kính, lá chậm lớn | Đèn mạnh lâu, thiếu phốt phát | Cạo kính, giảm đèn |
| Rêu hải cẩu (râu đen) | Búi ngắn đen, xám, bám chặt | CO2 dao động, dòng chảy kém | Ổn định CO2, cắt bỏ lá bị |
| Rêu nhớt xanh | Lớp nhầy xanh đậm, mùi tanh | Nước tù, nhiều chất hữu cơ | Hút bỏ, tăng dòng chảy, thay nước |
| Nước xanh | Nước đục xanh lá | Thừa sáng, nắng chiếu | Giảm đèn, che nắng |
Vì sao bể thủy sinh bị rêu
Rêu hại có mặt trong gần như mọi bể, bám theo cây, đá, nước từ tiệm. Nó chỉ bùng lên khi có đủ ba thứ: ánh sáng thừa, dinh dưỡng thừa, và cây không đủ khoẻ để cạnh tranh. Các nguyên nhân cụ thể:
- Bật đèn quá lâu. Tropica, hãng cây thủy sinh của Đan Mạch, khuyên bắt đầu với khoảng 6 tiếng đèn mỗi ngày cho bể mới. Bật 10 đến 12 tiếng ngay từ đầu là rêu gần như chắc chắn bùng.
- Đèn quá mạnh so với lượng cây và CO2.
- Nắng chiếu trực tiếp vào bể.
- Cho cá ăn nhiều, cá đông. Chất thải thành dinh dưỡng cho rêu.
- Bón phân nước quá tay.
- CO2 không ổn định. Bể có bình CO2 mà lúc bật lúc tắt, hoặc hết bình không hay.
- Ít cây, cây mọc chậm. Bể toàn cây chậm lớn như ráy, dương xỉ mà đèn mạnh thì rêu thắng.
Rêu nâu ở bể mới
Rêu nâu thực chất là tảo cát, hay xuất hiện 2 đến 6 tuần đầu sau khi setup. Nó phủ lớp bụi nâu lên lá, đá, kính. Khi bể ổn định, cây mọc tốt, rêu nâu thường tự giảm. Việc cần làm:
- Lau kính, gạt nhẹ trên lá.
- Thả ốc nerite hoặc cá bám kính (otocinclus) khi bể đã chạy xong vi sinh.
- Thay nước đều hằng tuần.
- Kiên nhẫn chờ, không cần hoá chất.
Rêu tóc
Rêu tóc mọc thành sợi xanh dài, mềm, quấn vào cây và đá. Nếu để lâu, nó phủ kín nền và cây nhỏ.
Cách trị:
- Gỡ tay. Dùng bàn chải đánh răng cũ hoặc que xoắn cuốn sợi rêu ra khỏi bể trước khi thay nước.
- Giảm giờ đèn xuống khoảng 6 tiếng, hoặc giảm độ sáng.
- Giảm phân nước trong 1 đến 2 tuần.
- Thay 30 đến 50% nước mỗi tuần trong thời gian trị.
- Thả tép Yamato. Tép Yamato ăn rêu tóc rất tốt, bể 60 cm có thể thả vài con đến chục con tuỳ lượng rêu.
- Thêm cây mọc nhanh như rong đuôi chó, bèo nổi để hút bớt dinh dưỡng.
Cách trị rêu chung cho mọi loại
- Xác định loại rêu theo bảng trên.
- Gỡ bỏ phần rêu nhìn thấy bằng tay, cạo kính, cắt lá bị nặng.
- Hút đáy, thay nước ngay sau khi gỡ để lấy rêu và bào tử trôi nổi ra.
- Giảm đèn. Dùng ổ cắm hẹn giờ để đèn bật tắt đúng giờ mỗi ngày.
- Kiểm tra cho ăn, số cá. Giảm nếu thừa.
- Ổn định CO2 nếu bể có dùng CO2: bật trước đèn khoảng 1 tiếng, tắt trước khi tắt đèn.
- Thả sinh vật ăn rêu: tép Yamato, ốc nerite, cá bám kính. Chúng hỗ trợ, không thay được việc sửa nguyên nhân.
- Cân nhắc sản phẩm diệt rêu. Một số dung dịch diệt rêu cho bể thủy sinh có thành phần glutaraldehyde hoặc hợp chất tương tự. Chúng có thể hại tép, ốc và một số cây. Làm đúng hướng dẫn trên bao bì, đọc kỹ cảnh báo.
Những việc không nên làm
- Tắt đèn hoàn toàn nhiều ngày. Rêu có thể giảm nhưng cây cũng yếu, bật lại là rêu quay lại.
- Thay toàn bộ nước và rửa sạch bể. Bể mất vi sinh, mất cân bằng hơn.
- Dùng hoá chất diệt rêu liên tục mà không sửa giờ đèn và dinh dưỡng.
Câu hỏi thường gặp
Bể thủy sinh bị rêu nâu có sao không?
Rêu nâu không hại cá, chỉ làm mất thẩm mỹ và che sáng lá cây. Ở bể mới nó thường tự giảm sau vài tuần. Nếu bể cũ bị rêu nâu thì thường do đèn yếu hoặc nước nhiều silicat.
Bể thủy sinh nên bật đèn bao lâu để không bị rêu?
Bể mới nên bắt đầu khoảng 6 tiếng mỗi ngày. Khi cây đã phát triển có thể tăng dần lên 7 đến 8 tiếng, và giảm lại nếu rêu xuất hiện.
Bể thủy sinh bị rêu xanh trên kính trị thế nào?
Cạo kính bằng dao cạo chuyên dụng hoặc miếng lau kính, giảm giờ đèn và kiểm tra bể có bị nắng chiếu không. Ốc nerite và cá bám kính giúp giữ kính sạch hơn.
Bể thủy sinh bị rêu tóc do đâu?
Rêu tóc thường do đèn quá mạnh hoặc bật quá lâu, thừa phân nước hoặc CO2 không đủ và không ổn định. Gỡ tay, giảm đèn, thay nước đều và thả tép Yamato.