Bể thủy sinh không cần CO2, hay gọi là bể lowtech, vẫn đẹp và bền nếu chọn cây chịu bóng mọc chậm như ráy, dương xỉ, rêu, cỏ lá dừa (crypto), tiểu bảo tháp, dùng đèn vừa phải và nuôi lượng cá vừa phải. Cây sẽ mọc chậm hơn bể có bình CO2, không trải được thảm cỏ nền dày, nhưng đổi lại bể ít rêu, ít phải cắt tỉa và ít tốn tiền. Điểm mấu chốt là giữ ánh sáng cân với lượng CO2 tự nhiên trong nước, không để đèn mạnh quá.
| Hạng mục | Bể lowtech không CO2 | Bể có bình CO2 |
|---|---|---|
| Cây phù hợp | Ráy, dương xỉ, rêu, crypto, tiểu bảo tháp, lá dừa, bèo nổi | Hầu hết cây, kể cả cỏ nền, cây thân mảnh đỏ |
| Đèn | Vừa phải, khoảng 6 đến 8 tiếng | Mạnh, cần đi với CO2 và phân |
| Tốc độ mọc | Chậm | Nhanh, cần tỉa thường xuyên |
| Rêu | Ít nếu đèn không quá mạnh | Dễ bùng nếu CO2 dao động |
| Chi phí | Thấp | Cao hơn: bình, van, bộ khuếch tán, nạp khí |
| Công chăm | Thay nước, tỉa ít | Thay nước, tỉa, bón phân, theo dõi CO2 |
Vì sao bể không CO2 vẫn sống được
Cây thủy sinh cần CO2 để quang hợp. Trong bể không bơm CO2, cây vẫn có CO2 từ không khí hoà tan qua mặt nước, từ cá thở ra và từ vi sinh phân huỷ chất hữu cơ dưới nền. Lượng này ít, nên chỉ đủ cho cây mọc chậm. Nếu đèn mạnh, cây muốn quang hợp nhanh mà không đủ CO2, phần ánh sáng thừa sẽ nuôi rêu.
Vì thế nguyên tắc của bể lowtech là: đèn vừa, cây chậm, cá ít, dinh dưỡng vừa đủ.
Chọn cây cho bể không CO2
Cây gắn lũa, đá:
- Ráy (Anubias) các loại: lá dày, rất khoẻ, chịu bóng.
- Dương xỉ Java (Microsorum): lá dài, mọc chậm.
- Rêu Java, rêu Christmas: phủ lũa, đá.
- Tiểu bảo tháp (Bucephalandra): lá nhỏ, có ánh màu.
Cây trồng nền:
- Cỏ lá dừa (Cryptocoryne) các loại: mọc thành bụi, chịu bóng.
- Cỏ hẹ (Vallisneria): lá dài phía sau.
- Kiếm Amazon (Echinodorus): cây lớn cho bể rộng.
Cây nổi và cây mọc nhanh hỗ trợ:
- Bèo nổi, bèo tấm, rong đuôi chó: hút bớt dinh dưỡng thừa, cạnh tranh với rêu.
Cách setup bể lowtech
- Chọn nền. Có thể dùng đất nền thủy sinh, hoặc cát, sỏi thường với viên phân nhét gốc cho cây trồng nền. Ráy, dương xỉ gắn lũa không cần nền giàu dinh dưỡng.
- Gắn ráy, dương xỉ lên lũa, đá. Buộc bằng chỉ hoặc dán keo dành cho bể cá. Không vùi thân rễ xuống nền vì dễ thối.
- Trồng crypto, cỏ hẹ vào nền.
- Chọn đèn vừa phải. Đèn LED thủy sinh loại phổ thông cho bể 60 cm thường đủ. Không cần đèn công suất cao.
- Hẹn giờ đèn. Bắt đầu khoảng 6 tiếng mỗi ngày như khuyến nghị của Tropica cho bể mới, tăng dần tới 7 đến 8 tiếng khi cây ổn.
- Chạy lọc, chờ vi sinh ổn định trước khi thả cá.
- Thả cá vừa phải. Cá nhỏ như neon, bảy màu, sóc, ốc, tép cảnh.
Chăm bể lowtech hằng tuần
- Thay 20 đến 30% nước mỗi tuần hoặc hai tuần một lần tuỳ số cá.
- Lau kính, gỡ lá già, lá có rêu.
- Bón phân nước nhẹ, chỉ khi cây có dấu hiệu thiếu như lá vàng, lá thủng. Bể nhiều cá thường không cần bón thêm.
- Vớt bớt bèo khi phủ quá nửa mặt nước.
- Không tăng đèn quá mức khi chưa có CO2.
Dùng CO2 dạng nước có được không
Một số sản phẩm nước bổ sung carbon lỏng cho bể thủy sinh có thành phần glutaraldehyde hoặc hợp chất tương tự. Chúng cung cấp thêm nguồn carbon và có tác dụng hạn chế một số loại rêu. Tuy vậy chúng có thể hại tép, ốc và làm chảy một số cây như cỏ hẹ. Dùng đúng hướng dẫn trên bao bì.
Khi nào nên cân nhắc lắp CO2
- Muốn trồng thảm cỏ nền dày như ngưu mao chiên, trân châu ngọc trai.
- Muốn trồng cây thân mảnh màu đỏ, mọc nhanh.
- Đã dùng đèn mạnh và rêu liên tục bùng dù đã giảm giờ đèn.
Câu hỏi thường gặp
Bể thủy sinh không cần CO2 trồng cây gì dễ nhất?
Ráy, dương xỉ Java, rêu Java và cỏ lá dừa là nhóm dễ nhất. Chúng chịu bóng, mọc chậm, sống được với đèn yếu và không cần bón nhiều.
Bể thủy sinh lowtech có cần lọc không?
Nên có lọc để giữ vi sinh và nước trong, nhất là khi nuôi cá. Một số bể lowtech rất nhiều cây, ít cá vẫn chạy không lọc nhưng phải thay nước đều.
Bể thủy sinh dễ chăm nên chọn cá gì?
Chọn cá nhỏ, hiền, ít thải như cá neon, cá bảy màu, cá sóc đầu đỏ, cá mún. Thêm vài con ốc nerite và tép để dọn rêu và thức ăn thừa.
Bể thủy sinh không cần thay nước có được không?
Bể nhiều cây, rất ít cá có thể thay nước thưa hơn, nhưng vẫn nên thay định kỳ để bù khoáng và loại chất thải tích tụ. Bể không thay nước lâu ngày thường bị rêu và cá yếu dần.