Cá betta 1 tháng tuổi còn rất nhỏ, thân xám nhạt, vây chưa lên màu rõ, và đang ở giai đoạn hình thành cơ quan mê lộ để thở khí trời. Theo mô tả về loài Betta splendens, cơ quan này thường phát triển trong khoảng tuần thứ ba đến tuần thứ sáu. Vì vậy tháng đầu cần giữ nước ấm và ổn định, đậy nắp để lớp không khí trên mặt nước cũng ấm, cho ăn nhiều bữa nhỏ và thay nước nhẹ đều đặn. Sang tháng thứ hai, cá lên màu, lớn nhanh và cá đực bắt đầu tranh chấp, cần chuẩn bị chỗ tách riêng.
| Mốc tuổi | Cá trông thế nào | Ăn gì | Việc cần làm |
|---|---|---|---|
| 0 đến 2 ngày sau nở | Bột treo trong tổ bọt, còn noãn hoàng | Chưa ăn | Để cá bố giữ tổ, không khuấy nước |
| 3 ngày đến 1 tuần | Bơi tự do, rất nhỏ | Vi sinh vật nhỏ (infusoria), lòng đỏ luộc nghiền rất mịn | Vớt cá bố ra, mực nước thấp |
| 1 đến 3 tuần | Lớn thấy rõ, vẫn trong suốt, xám | Artemia mới nở, giun vi (microworm) | Cho ăn 3 đến 4 bữa nhỏ, hút đáy nhẹ |
| 3 đến 6 tuần | Thân xám, bắt đầu có màu nhạt ở vây | Artemia, trùn chỉ băm nhỏ, cám mịn | Đậy nắp, giữ ấm mặt nước, nâng dần mực nước |
| 6 đến 10 tuần | Lên màu, vây dài ra, phân biệt được đực cái | Trùn, artemia lớn, cám viên nhỏ | Theo dõi cá đực giương mang, tách dần |
Từ trứng đến cá bột bơi tự do
Cá betta đực làm tổ bọt trên mặt nước, gom trứng lên tổ và canh giữ. Theo mô tả về loài, trứng ấp khoảng 24 đến 36 giờ thì nở. Ấu trùng mới nở treo trong tổ thêm hai đến ba ngày cho đến khi hết noãn hoàng, sau đó rời tổ và bắt đầu bơi tự do.
Khi phần lớn cá bột đã bơi ngang, người nuôi thường vớt cá bố ra. Cá bố có thể bắt đầu ăn con sau giai đoạn này.
Tuần đầu tiên: thức ăn quyết định số cá sống
Cá bột betta rất nhỏ, miệng chỉ vừa những sinh vật cực nhỏ. Thiếu thức ăn đúng cỡ là nguyên nhân chính khiến cả đàn chết dần trong tuần đầu dù nước không có vấn đề.
- Infusoria (vi sinh vật nhỏ). Người nuôi gây bằng cách ngâm lá chuối khô, vỏ chuối, rau cải trong nước vài ngày cho nước đục nhẹ, rồi múc nước này cho cá ăn.
- Artemia mới nở. Ấp trứng artemia trong nước muối có sục khí, sau khoảng một ngày thu ấu trùng, rửa qua nước ngọt rồi cho ăn. Đây là thức ăn tốt nhất cho cá bột betta từ vài ngày tuổi.
- Giun vi (microworm). Nuôi trên bột yến mạch ẩm, dễ giữ giống, hợp cho người nuôi tại nhà.
Cho ăn ít một, nhiều lần trong ngày. Bụng cá bột no có màu cam của artemia nhìn thấy được.
Cá betta 1 tháng tuổi cần gì
Nước ấm và ổn định. PetMD khuyên giữ nước cho betta trưởng thành trong khoảng 24 đến 27 độ C và nhấn mạnh sự ổn định quan trọng hơn con số tuyệt đối. Cá con còn nhạy hơn cá lớn, nên dùng sưởi có điều nhiệt khi trời lạnh và tránh đặt bể ở chỗ nắng chiếu.
Đậy nắp, giữ không khí trên mặt nước ấm. Trong giai đoạn cơ quan mê lộ đang hình thành, cá bắt đầu ngoi lên đớp khí. Không khí lạnh phía trên mặt nước, đặc biệt khi có quạt, máy lạnh, được cho là làm cá con dễ yếu. Tấm kính hoặc màng bọc đậy hở một khe nhỏ giúp giữ ấm lớp không khí này.
Mực nước tăng dần. Tuần đầu mực nước thấp, khoảng vài cm, để cá bột dễ ngoi lên và dễ tìm mồi. Khi cá lớn, nâng dần mực nước bằng cách châm thêm nước cùng nhiệt độ mỗi ngày một ít.
Dòng nước rất nhẹ. Dùng sủi nhỏ chỉnh bọt thật yếu hoặc lọc bông mút chạy bằng sủi. Dòng mạnh cuốn cá bột và làm cá mất sức.
Thay nước nhẹ đều đặn. Hút đáy thức ăn thừa bằng ống nhỏ mỗi ngày hoặc cách ngày, thay một phần nhỏ nước cùng nhiệt độ. Thay nhiều nước khác nhiệt độ một lúc dễ làm cá con sốc và chết hàng loạt.
Vì sao cá betta con hay chết ở tuần 3 đến tuần 6
- Cơ quan mê lộ đang hình thành. Cá chuyển dần từ chỉ thở bằng mang sang có thể thở thêm khí trời. Nước bẩn, không khí lạnh ở mặt nước làm giai đoạn này khó khăn hơn.
- Cá lớn không đều. Cá lớn tranh ăn, cá nhỏ đói dần. Tách bớt cá lớn sang bể khác giúp cá nhỏ bắt kịp.
- Thức ăn thừa. Cho ăn nhiều hơn khi cá lớn, nhưng thừa thì nước bẩn nhanh vì bể nuôi cá con thường nhỏ.
- Mật độ quá dày. Một ổ betta có thể ra hàng trăm con. Nếu không chia bể, nước xấu đi rất nhanh khi cá lớn.
- Nhung (velvet) và nấm. Cá con có lớp bụi vàng mờ trên thân, cụp vây, cọ mình là dấu hiệu cần xử lý sớm.
Cá betta 2 tháng tuổi
Đến khoảng tháng thứ hai, cá lên màu rõ hơn, vây bắt đầu dài và có hình dạng theo dòng (vây dài, vây ngắn, đuôi xoè). Cá đực thường có vây dài và màu đậm hơn, cá cái có chấm trắng nhỏ (ống đẻ trứng) ở bụng giữa vây bụng và vây hậu môn.
Theo mô tả về loài, cá betta đực hung hăng với con đực khác và nên được nuôi tách riêng để tránh đánh nhau. Khi thấy cá đực giương mang, đuổi nhau, rách vây, cần tách chúng ra từng hũ hoặc từng ô riêng. Người nuôi thường tách dần từ khoảng tháng thứ hai đến thứ ba, tuỳ tốc độ lớn và mức độ tranh chấp của từng ổ. Cá cái có thể nuôi chung lâu hơn nhưng vẫn có thể cắn nhau.
Vây bị cắn rách khi chưa tách kịp thường lành lại nếu nước sạch, xem thêm bài cá betta bị rách đuôi có mọc lại không.
Chuyển cá sang hũ riêng
- Hũ hoặc bể nhỏ đã có nước cùng nguồn, cùng nhiệt độ với bể nuôi chung.
- Mỗi hũ một cá đực. Đặt các hũ cách nhau hoặc chắn giấy giữa các hũ để cá không nhìn thấy nhau suốt ngày, giảm căng thẳng.
- Hũ không lọc phải thay nước thường xuyên hơn bể có lọc.
- Chuyển dần từ artemia sang trùn, cám viên nhỏ.
Về lâu dài, cá trưởng thành sống tốt hơn trong bể có sưởi và lọc nhẹ. PetMD gợi ý bể tối thiểu khoảng 2,5 gallon (khoảng 10 lít), lý tưởng 5 đến 10 gallon (khoảng 19 đến 38 lít).
Khi nào nên hỏi người có kinh nghiệm
- Cả ổ chết rải rác mỗi ngày dù đã đổi thức ăn.
- Cá con có bụi vàng, bụi trắng trên thân lan nhanh.
- Cá bụng phình, cong người, bơi lộn.
Trường hợp này nên kiểm tra nước (amoniac, nitrit), hỏi người nuôi betta lâu năm hoặc cửa hàng có kinh nghiệm chữa bệnh cá, và dùng thuốc đúng hướng dẫn trên bao bì. Cá con chịu thuốc kém hơn cá lớn.
Câu hỏi thường gặp
Cá betta 1 tháng tuổi dài bao nhiêu?
Kích thước ở một tháng tuổi khác nhau khá nhiều giữa các ổ, tuỳ thức ăn, mật độ và nhiệt độ. Cá thường chỉ dài khoảng một đến hai phân, xám nhạt, chưa rõ màu. Cá trưởng thành dài khoảng 6 đến 8 cm theo mô tả về loài.
Cá betta mới nở ăn gì?
Hai đến ba ngày đầu cá sống bằng noãn hoàng. Khi bơi tự do, cho ăn infusoria, artemia mới nở hoặc giun vi, chia nhiều bữa nhỏ trong ngày.
Cá betta 1 tháng tuổi có cần sủi oxy không?
Không bắt buộc, nhưng sủi nhẹ hoặc lọc bông mút chạy bằng sủi giúp nước sạch hơn. Chỉnh bọt thật yếu để không tạo dòng mạnh.
Khi nào phân biệt được betta đực và cái?
Thường từ khoảng tháng thứ hai trở đi, khi cá lên màu và vây dài ra. Cá cái có chấm trắng nhỏ ở bụng, cá đực vây dài và giương mang nhiều hơn.