Nuôi cá bảy màu cần một bể có lọc đã chạy vi sinh, nước ấm và ổn định, hơi cứng, thay một phần nước mỗi tuần và cho ăn ít một. Theo mô tả về loài, bảy màu sống tốt ở khoảng 25,5 đến 27,8 độ C và ưa nước cứng. Nên nuôi nhiều cá cái hơn cá đực để cá cái không bị đuổi liên tục. Cá sinh sản rất nhanh, muốn giữ cá con thì trồng cây rậm, rêu hoặc dùng lồng đẻ.
| Thông số | Mức gợi ý | Nguồn, ghi chú |
|---|---|---|
| Nhiệt độ | Khoảng 25,5 đến 27,8 độ C, sinh sản tốt ở khoảng 22 đến 26 độ C | Theo mô tả về loài |
| Nước | Hơi cứng, pH trung tính đến hơi kiềm | Bảy màu chịu được cả nước lợ |
| Cỡ cá | Đực 1,5 đến 4 cm, cái 3 đến 7 cm | Theo mô tả về loài |
| Tuổi thọ | Khoảng 2 năm ngoài tự nhiên | Trong bể có thể khác |
| Trưởng thành | Đực khoảng 7 tuần, cái đẻ lứa đầu ở 10 đến 20 tuần | Theo mô tả về loài |
| Mỗi lứa | Thường 30 đến 60 con, có thể từ 2 đến 200 | Theo mô tả về loài |
Chuẩn bị bể
- Bể từ khoảng 40 lít trở lên cho một nhóm nhỏ. Bảy màu sinh sản nhanh, bể nhỏ chật rất nhanh.
- Lọc nhẹ. Bảy màu đực đuôi to bơi yếu, dòng chảy mạnh làm cá mệt. Lọc treo có chỉnh lưu lượng hoặc lọc bông mút là hợp.
- Sưởi ở nơi mùa đông lạnh.
- Cây. Rêu, rong đuôi chó, bèo nổi vừa đẹp vừa giữ cá con.
- Chạy vi sinh trước khi thả cá. Cách biết bể sẵn sàng xem ở bài bể thủy sinh sau bao lâu thì thả cá.
Nước và nhiệt độ
Theo mô tả về loài, bảy màu phát triển tốt trong nước ấm khoảng 25,5 đến 27,8 độ C, còn khi cho sinh sản thì người nuôi hay giữ khoảng 22,2 đến 26,1 độ C. Loài này ưa nước cứng và chịu được độ mặn khá cao, nên nước máy đã khử clo ở phần lớn nơi dùng được mà không cần chỉnh.
Quan trọng hơn con số là sự ổn định:
- Thay khoảng 20 đến 30 phần trăm nước mỗi tuần, nước mới cùng nhiệt độ.
- Không thay đổi nhiệt độ đột ngột.
- Không để nước tích nitrat lâu ngày vì thay nước thất thường.
Bảy màu dòng cao cấp lai tạo nhiều đời thường yếu hơn bảy màu thường. Với dòng này, nước sạch và ổn định càng quan trọng.
Thức ăn
- Cám viên nhỏ hoặc cám lá bóp vụn, loại cho cá nhiệt đới.
- Artemia, trùn chỉ, trùn huyết đông lạnh vài lần mỗi tuần.
- Tảo, rau luộc mềm đôi khi.
Cho ăn một đến hai lần mỗi ngày, lượng cá ăn hết trong 2 đến 3 phút. Cá bảy màu luôn tỏ ra đói, nhưng cho ăn thừa là nguyên nhân chính làm nước bẩn và cá bệnh.
Tỉ lệ đực cái
Cá đực nhỏ, màu sặc sỡ, đuôi to, có vây hậu môn biến thành gai sinh dục. Cá cái to hơn, thân xám bạc hoặc có màu ở đuôi tuỳ dòng, bụng tròn, có đốm sẫm gần hậu môn khi mang thai.
Cá đực đuổi cá cái gần như suốt ngày. Người nuôi thường giữ khoảng một đực với hai đến ba cái để áp lực chia đều. Nếu chỉ muốn ngắm mà không muốn bể đầy cá con, có thể nuôi toàn đực. Bể toàn đực vẫn có thể có một vài con rỉa nhau, nhưng thường ổn trong bể đủ rộng, nhiều cây.
Sinh sản và giữ cá con
Theo mô tả về loài:
- Cá đực trưởng thành trong khoảng 7 tuần hoặc sớm hơn, cá cái đẻ lứa đầu ở khoảng 10 đến 20 tuần tuổi.
- Thời gian mang thai từ khoảng 20 đến 60 ngày ở nước 25 đến 27,8 độ C, tuỳ điều kiện.
- Mỗi lứa thường 30 đến 60 con.
- Cá cái trữ được tinh trùng và có thể tiếp tục đẻ nhiều lứa sau một lần giao phối, tinh trùng thụ tinh được tới tám tháng.
Vì cá cái trữ tinh, mua một cá cái từ bể có cá đực là có thể có cá con dù trong bể bạn không có đực.
Cá lớn ăn được mồi vừa miệng, kể cả cá con. Theo mô tả về loài, cá trưởng thành được cho ăn đủ không thường xuyên ăn con, nhưng người nuôi vẫn hay dùng các cách bảo vệ:
- Rêu, cây rậm, bèo có rễ dài để cá con trốn.
- Lồng đẻ hoặc hộp đẻ treo trong bể, thả cá cái sắp đẻ vào, đẻ xong thả cá mẹ ra.
- Bể ương riêng cho cá con đến khi đủ lớn.
Cách nhận biết cá cái sắp đẻ xem ở bài cá guppy mang thai bao lâu.
Kiểm soát số lượng
Bể nuôi đực cái chung sẽ đầy cá sau vài tháng. Các cách người nuôi thường dùng:
- Nuôi toàn đực.
- Tách đực cái sang hai bể.
- Để bể có nhiều cá lớn, ít chỗ trốn, số cá con sống sót sẽ ít đi.
- Nhường cá con cho người quen, cửa hàng.
Bảy màu nuôi chung với cá nào
Bảy màu hiền, hợp với cá chuột, platy, neon, rasbora, tép. Tránh nuôi chung với:
- Cá rỉa vây như cá hổ.
- Betta đực, vì betta thường tấn công bảy màu đực đuôi to.
- Cá lớn ăn được cá nhỏ.
Bệnh hay gặp
- Đốm trắng: chấm trắng như hạt muối, cá cọ mình. Xem bài cá bị bệnh đốm trắng.
- Thối vây, rách đuôi: mép đuôi trắng, tua rách, thường do nước bẩn hoặc bị rỉa.
- Nấm, trắng miệng: mảng trắng ở miệng, thân.
- Cá cụp vây, nằm đáy: thường do nước xấu, cần kiểm tra amoniac, nitrit trước tiên.
Khi dùng thuốc, làm đúng hướng dẫn trên bao bì. Bệnh lan nhiều con hoặc không đỡ sau một đợt thuốc, nên hỏi người có kinh nghiệm chữa bệnh cá hoặc bác sĩ thú y thủy sản.
Nuôi bảy màu không lọc được không
Được nếu bể nhiều cây, bèo, nuôi rất ít cá và thay nước thường xuyên. Nhưng bảy màu sinh sản nhanh, số cá tăng làm bể không lọc quá tải nhanh. Với người mới, bể có lọc nhẹ dễ giữ ổn định hơn.
Lịch chăm bể bảy màu
| Việc | Tần suất |
|---|---|
| Cho ăn | 1 đến 2 lần mỗi ngày, lượng hết trong 2 đến 3 phút |
| Nhìn cá, nhiệt kế | Mỗi lần cho ăn |
| Hút đáy, thay 20 đến 30 phần trăm nước | Mỗi tuần |
| Giũ bông lọc trong nước bể cũ | Vài tuần một lần |
| Tỉa cây, vớt bớt bèo | Khi cây mọc dày |
| Test amoniac, nitrit | Khi cá lạ, sau khi thêm nhiều cá |
Câu hỏi thường gặp
Cá bảy màu sống được bao lâu?
Theo mô tả về loài, bảy màu ngoài tự nhiên thường sống khoảng 2 năm. Trong bể nước sạch, ổn định, cá có thể sống khoảng thời gian tương tự hoặc lâu hơn một chút.
Cá bảy màu ăn gì?
Cám viên nhỏ, cám lá bóp vụn là chính, thêm artemia, trùn đông lạnh vài lần mỗi tuần. Cho ăn lượng hết trong 2 đến 3 phút.
Nuôi cá bảy màu bao nhiêu con một bể?
Tuỳ cỡ bể và lọc. Bể 40 đến 60 lít có lọc nuôi một nhóm nhỏ khoảng một đực với hai đến ba cái mỗi nhóm là vừa, nhớ rằng số cá sẽ tăng nhanh nếu nuôi chung đực cái.
Vì sao cá bảy màu đẻ con xong chết?
Cá mẹ có thể kiệt sức nếu đẻ liên tục, bị đực đuổi nhiều, hoặc nước xấu. Tăng số cá cái so với đực, cho cá mẹ nghỉ ở lồng hoặc bể riêng sau khi đẻ và kiểm tra nước.