Cá vàng bị thối đuôi là bệnh nhiễm khuẩn ở vây, làm mép đuôi và vây đục trắng, sau đó đen hoặc nâu, rồi mủn dần, ngắn dần. Bệnh hầu như luôn đi kèm nước bẩn lâu ngày, bể đông cá hoặc cá bị rách vây trước đó. Ở mức nhẹ, thay nước đều và làm sạch bể là đủ để đuôi ngừng thối và mọc lại. Khi phần thối lan gần gốc đuôi, có đốm đỏ, cần cách ly và dùng thuốc trị khuẩn theo đúng hướng dẫn trên bao bì. Bệnh gặp ở cả betta, guppy và koi.
| Mức | Dấu hiệu | Việc làm | Khi nào lo |
|---|---|---|---|
| Nhẹ | Mép vây đục trắng, hơi tưa | Thay nước, hút đáy, theo dõi | Khi lan thêm sau 3 ngày |
| Vừa | Mép đen, nâu, rách tua, ngắn dần | Thay nước đều, cách ly, thuốc trị khuẩn | Khi gần tới gốc vây |
| Nặng | Tia vây trơ, gốc vây đỏ, lan vào thân | Cách ly, thuốc trị khuẩn | Nên hỏi ngay |
| Kèm bông trắng | Nấm mọc trên vây thối | Trị cả khuẩn và nấm theo hướng dẫn | Khi lan rộng |
Vì sao cá vàng bị thối đuôi
Vi khuẩn gây thối vây, thường là nhóm Aeromonas, Pseudomonas và Flavobacterium, có sẵn trong nước. Cẩm nang Thú y Merck nêu vây rách là một trong các dấu hiệu nhiễm Aeromonas, và mức độ bệnh phụ thuộc nhiều vào chất lượng nước, oxy và stress. Chúng tấn công khi:
- Nước bẩn lâu, amoniac và nitrit cao.
- Bể nhỏ nuôi nhiều cá vàng. Cá vàng lớn nhanh và thải nhiều hơn cá nhiệt đới cùng cỡ.
- Lọc bẩn, cặn đọng dưới nền.
- Vây bị rách do va quẹt hoặc cá khác rỉa, vi khuẩn vào qua vết rách.
- Nhiệt độ thay đổi thất thường.
Cách kiểm tra
- Nhìn mép đuôi và các vây khác dưới ánh sáng tốt.
- Phân biệt với rách do va quẹt: rách thì mép cùng màu, thối thì mép đục, đen, tưa.
- Theo dõi 2 đến 3 ngày: thối đuôi làm vây ngắn dần, rách thường thì giữ nguyên.
- Xem gốc vây có đốm đỏ, tia vây có trơ ra không.
- Đo amoniac, nitrit. Nhớ lại lần vệ sinh bể gần nhất.
Cách chữa thối đuôi từng bước
- Thay 25 đến 30% nước. Dùng nước đã khử clo, cùng nhiệt độ. Mức nhẹ thì thay 2 đến 3 lần mỗi tuần trong 1 đến 2 tuần.
- Hút đáy, vớt thức ăn thừa. Cặn dưới nền là nguồn vi khuẩn.
- Vệ sinh lọc đúng cách. Bóp bông lọc trong xô nước bể vừa hút ra, không rửa bằng nước máy để giữ vi sinh có lợi.
- Giảm lượng ăn. Cho ăn ít hơn, cá ăn hết trong 1 đến 2 phút.
- Giảm mật độ cá nếu bể quá đông.
- Cách ly và dùng thuốc khi bệnh ở mức vừa trở lên. Thuốc trị khuẩn cho cá cảnh ở tiệm cá thường chứa kanamycin, oxytetracycline, nitrofurazone hoặc các hoạt chất phối hợp. Làm đúng hướng dẫn trên bao bì về lượng thuốc, số ngày và cách thay nước. Không tự tăng liều, không bỏ dở khi mới thấy đỡ.
- Tháo than hoạt tính khỏi lọc nếu dùng thuốc trong bể chính.
- Muối. Người nuôi cá vàng hay dùng muối không i-ốt trong bể cách ly để hỗ trợ. Hỏi người thạo về nồng độ, không dùng với bể có cây nhạy muối.
- Theo dõi vây mọc lại. Khi bệnh dừng, mép vây sẽ có viền trong mọc ra. Đây là dấu hiệu đã đỡ.
Đuôi có mọc lại không
Có, miễn là gốc vây còn nguyên. Vây mới ban đầu trong, sau mới lên màu. Thời gian mọc lại từ vài tuần đến vài tháng tuỳ mức tổn thương. Nếu vi khuẩn đã ăn tới gốc vây thì phần đó có thể không mọc lại hoặc mọc lệch.
Khi nào cần hỏi người thạo bệnh cá
- Phần thối tới gốc vây hoặc lan vào thân.
- Gốc vây đỏ, có vết loét.
- Cá bỏ ăn, nằm đáy, vảy dựng.
- Đã dùng thuốc đủ liệu trình mà vây vẫn ngắn dần.
Cách phòng
- Bể đủ rộng cho số cá vàng đang nuôi, có lọc tốt.
- Thay 20 đến 30% nước mỗi tuần, hút đáy.
- Không để vật sắc làm rách vây.
- Không nuôi cá vàng chung với cá hay rỉa vây.
Câu hỏi thường gặp
Cá vàng bị thối vây có lây không?
Vi khuẩn gây thối vây có sẵn trong nước, cá khoẻ thường không bị. Nhưng nếu nước bẩn thì nhiều cá trong bể có thể cùng bị, nên cần xử lý cả bể.
Cá vàng bị mục đuôi có phải thối đuôi không?
Mục đuôi và thối đuôi là cách gọi khác nhau của cùng một bệnh: mép đuôi mủn dần do nhiễm khuẩn. Cách chữa giống nhau.
Cá betta bị thối đuôi có chữa được không?
Được, nhất là khi phát hiện sớm. Betta nuôi bể nhỏ dễ bị do nước bẩn nhanh. Thay nước sạch thường xuyên, giữ ấm khoảng 26 đến 28 độ và dùng thuốc trị khuẩn theo bao bì nếu bệnh lan.
Cá vàng bị xơ đuôi là sao?
Đuôi xơ, tưa như sợi thường là thối đuôi mức nhẹ đến vừa, hoặc đuôi bị rỉa. Xem mép có đục trắng hay đen không để phân biệt.