Cá betta bị sốc nước là khi cá phản ứng với thay đổi đột ngột về nhiệt độ, clo, pH hoặc độ cứng của nước, thường xảy ra ngay sau khi thay nước, đổi bể hoặc mới mua về. Cá nằm đáy, mất màu, có sọc ngang, túm vây, thở gấp, có khi giật mình bơi loạn. Việc làm ngay là giữ nước ổn định, không thay thêm nước, tắt đèn, không cho ăn trong ngày đầu và kiểm tra nhiệt độ, clo. Phần lớn cá hồi lại sau vài giờ đến 1 đến 2 ngày nếu nguyên nhân được sửa.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào lo |
|---|---|---|---|
| Nằm đáy, nhạt màu ngay sau thay nước | Chênh nhiệt độ | Chỉnh nhiệt về như cũ, từ từ | Khi quá 1 ngày chưa hồi |
| Thở gấp, cọ mình, bơi loạn | Nước máy còn clo | Khử clo ngay | Nên xử lý ngay |
| Cá mới mua nằm im, sọc ngang | Sốc vận chuyển, khác nước | Giữ tối, yên tĩnh | Khi bỏ ăn quá 3 ngày |
| Lờ đờ sau khi thay gần hết nước | Đổi pH, độ cứng đột ngột | Không thay thêm | Khi thở gấp |
| Co giật, lật ngửa | Sốc nặng | Giữ ổn định, tăng sục khí | Nên hỏi ngay |
Vì sao cá bị sốc nước
Chênh nhiệt độ
Betta là cá nhiệt đới, theo Đại học Florida (UF/IFAS) ưa nước khoảng 24 đến 28 độ C. Nước máy mùa đông ở miền Bắc có thể lạnh hơn nước bể nhiều độ. Đổ thẳng vào là cá sốc.
Clo trong nước máy
Nước máy ở Việt Nam được khử trùng bằng clo. Clo làm tổn thương mang và da cá. Một số nơi dùng cloramin, loại này không bay hơi hết khi phơi nước, cần dung dịch khử clo có ghi xử lý được cloramin.
Đổi pH và độ cứng đột ngột
Thay quá nhiều nước một lúc, nhất là với bể lâu không thay, làm pH đổi đột ngột. Nước bể cũ thường có pH thấp hơn nước mới.
Vận chuyển
Cá mua về trong túi đã căng thẳng, nước trong túi có thể bẩn và lạnh. Thả thẳng vào bể là sốc thêm lần nữa.
Cách cứu cá bị sốc nước từng bước
- Không thay thêm nước ngay. Thay tiếp dễ làm cá sốc lần hai.
- Kiểm tra nhiệt độ. Nếu nước mới lạnh hơn, dùng sưởi nâng dần về khoảng 26 độ. Nếu nước quá nóng, để nguội tự nhiên, không đổ đá vào.
- Khử clo nếu quên. Nhỏ dung dịch khử clo theo hướng dẫn trên chai. Loại này có tác dụng gần như tức thì.
- Tắt đèn, che bớt bể. Bóng tối giúp cá bình tĩnh.
- Không cho ăn trong ngày đầu. Cá sốc tiêu hoá kém, thức ăn thừa làm bẩn nước.
- Tăng sục khí nhẹ. Betta thở được không khí, nhưng cá yếu vẫn cần nước nhiều oxy. Để mặt nước thông thoáng, mực nước không quá sâu để cá dễ lên đớp khí.
- Theo dõi vài giờ. Cá hồi phục sẽ lên màu, xoè vây, bơi lại. Thường mất vài giờ đến 1 đến 2 ngày.
- Cho ăn lại ít. Khi cá bơi bình thường, cho một lượng nhỏ.
Một số người nuôi betta bỏ thêm lá bàng khô hoặc dùng dung dịch xử lý nước có chất hỗ trợ lớp nhớt. Dùng theo hướng dẫn sản phẩm. Không tự dùng thuốc kháng sinh khi cá chỉ bị sốc, vì thuốc không giúp gì mà còn làm nước thay đổi thêm.
Cách thay nước để không làm cá sốc
- Chuẩn bị nước trước: phơi nước máy 24 giờ hoặc dùng dung dịch khử clo.
- Cho nước mới cùng nhiệt độ với nước bể, chênh không quá 1 đến 2 độ. Dùng nhiệt kế, không đoán bằng tay.
- Thay 20 đến 30% mỗi tuần, không thay toàn bộ nước.
- Đổ nước từ từ, không dội thẳng vào cá.
- Bể lâu không thay thì thay ít một trong nhiều ngày, đừng thay nhiều một lần.
Cách thả cá mới mua để không sốc
- Thả nổi túi cá trên mặt bể khoảng 15 đến 20 phút cho nhiệt độ cân bằng.
- Châm nước bể vào túi từng ít một, vài lần cách nhau vài phút, để cá quen dần với nước mới.
- Vớt cá ra bằng vợt hoặc cốc, không đổ nước túi vào bể để tránh mang theo mầm bệnh.
- Tắt đèn vài giờ sau khi thả.
- Không cho ăn trong ngày đầu.
Khi nào cần hỏi người thạo bệnh cá
- Cá co giật, lật ngửa, thở rất gấp.
- Quá 2 ngày vẫn nằm đáy, bỏ ăn.
- Sau sốc xuất hiện đốm trắng, túm đuôi, tuột nhớt. Cá sốc dễ phát bệnh trong vài ngày sau.
Câu hỏi thường gặp
Cá bị sốc nước bao lâu thì hồi?
Sốc nhẹ thường hồi sau vài giờ. Sốc nặng có thể mất 1 đến 2 ngày. Nếu quá 2 ngày cá vẫn nằm đáy và bỏ ăn thì có thể đã phát bệnh khác.
Cá koi bị sốc nước phải làm sao?
Cách xử lý giống nhau: giữ nước ổn định, tăng sục khí, ngừng cho ăn và kiểm tra nhiệt độ, clo. Hồ koi lớn nên thay nước ít một và dùng chất khử clo khi châm nước máy.
Cá betta bị hoảng bơi loạn có phải sốc nước không?
Cá bơi loạn, lao vào kính ngay sau khi thay nước thường do sốc clo hoặc nhiệt. Nếu xảy ra lúc bình thường thì có thể do tiếng động, ánh sáng hoặc cá thấy bóng mình trong kính.
Cá vàng bị sốc nước có chết không?
Cá vàng khá chịu đựng nên phần lớn hồi phục. Tuy vậy sốc clo nặng hoặc chênh nhiệt lớn vẫn có thể làm cá chết, nhất là cá nhỏ và cá thân tròn.